اثر امضا بر دگرگونی ها و افزوده های وصیت

بسیاری از وصیت نامه ها، در اثر بی مبالاتی موصی در نگارش، یا تغییر عقیده ی او در اندازه و چگونگی وصایا، دارای اضافات و قلم خوردگی های زیادی است[1] .

واژه هایی که به وصیت نامه افزوده می شود، ممکن است در متن یا حاشیه باشد، و در هر حال، اگر بدست شخص خارجی نوشته نشده و محصول اراده ی موصی جهت تکمیل یا تغییر وصیت سابق باشد، تأثیری در اعتبار وصیت نامه ندارد و وصیت اصلی را از بین نمی برد . تنها سوالی که ممکن است به ذهن بیاید این است که، این تغییر ها نیز باید به امضای موصی برسد و حاوی تاریخ روز و ماه و سال باشد ؟

برای یافتن پاسخ درست، باید بین آنچه هنگام انشاء به وصیت نامه افزوده می شود، و آنچه بعد از امضای نخستین افزوده می شود یا تغییر می یابد تفاوت گذارد .

این تغییر ها، خواه در حاشیه یا بین خطوط وصیت نامه قرار گیرد، و خواه حاوی تصرف جدیدی باشد یا برای توضیح مطالب وصیت نامه، نیازی به امضا و تاریخ جداگانه ندارد . زیرا، در حقیقت بخشی از وصیت اصلی است و تاریخ و امضای این وصیت برای اعتبار کلیه مندرجات آن کافی است .

بی گمان تشخیص این موضوع که افزوده ها و تغییرهای وصیت نامه مقارن با تنظیم وصیت اصلی یا بعد از آن روی داده است، به جای خود بسیار جالب و حائز اهمیت است. ولی، باید متوجه بود که این تشخیص، یک مسأله ی ماهوی است، و دیوان کشور حق مداخله در آن را از جهت انطباق با قوانین ندارد[2] .

دادگاه به همه ی اماره ها و دلیل ها می رسد و اگر به واقع دست نیاید، به حکم ظاهر و اصل، باید افزوده ها را مقارن با وصیت نامه شمرد.

تغییر های بعد از امضا باید وصیت جدید تلقی شود، و به همین جهت در صورتی اعتبار دارد که دارای تاریخ و امضا موصی باشد . با وجود این، اگر مقصود از افزوده ها، تنها رفع ابهام و اجمال از وصایای سابق یا کامل کردن شیوه های اجرایی تصرف اصلی باشد، نیازی به امضای دوباره ی موصی و تاریخ ندارد . باید دانست که به موجب مستفاد از روح ماده ی 278 قانون امور حسبی، افزوده ها و تغییرهایی را که در روز انشاء وصیت تحریر شده، هر چند که در ساعت دیگری از همان روز باشد، باید مقارن با وصیت نامه ی اصلی دانست .

بند هشتم- امضا در وصیت نامه ی رسمی

وصیت نامه ی رسمی ، از بسیاری جهات بر وصیت نامه ی خود نوشت رحجان دارد ، زیرا کسانی که قادر به نوشتن نیستند یا سواد ندارند می توانند از این نوع استفاده کنند : گاه مجروح و مختصر ، توان تنظیم نامه خود نوشت را ندارد ، ولی وصیت نامه ی رسمی احتیاجی به قدرت تحریر ندارد .

تشریفات مربوط به تنظیم وصیت نامه نیز ، با آنکه انشاء وصیت را تا اندازه ای دشوار می سازد ، منافع زیادی را در بردارد : با ثبت وصیت نامه در دفتر اسناد رسمی و امکان گرفتن رو نوشت از آن ، خطر مفقود شدن وصیت نامه به کلی از بین می رود ، و پس از تنظیم وصیت نامه ، موصی اطمینان که ، حوادث ناگهانی یا سوءنیت وارثان نخواهد توانست از اجرای اراده ی او جلوگیری کند . شخص مورد علاقه ی موصی بعد از ارائه وصیت نامه ، از اقامه دلائل اثبات اصالت سند معاف است ، و کوتاهی او در ارسال آن به دادگاه نیز در اعتبار وصیت نامه ظلی وارد نمی آورد.

وانگهی ، وصیت نامه ی رسمی پس از فوت موصی در غالب موارد بدون مراجعه ی به محاکم اجرا می شود و موصی له می تواند بی درنگ از مزایای وصیت نامه استفاده کند .

با این همه چون بیشتر مردم مایلند که وصیت آنتها پنهان بماند تا کدورتی در خانواده ایجاد نکند و مورد باز خواست و بغض خانواده ی خود قرار نگیرند، و از سوی دیگر، تنظیم سند رسمی مستلزم مخارج وتشریفات زیادی است و وصیت نامه ی رسمی چندان مورد توجه نیست. توده ی مردم مایلند در خفا و به دست خود وصیت نامه ی خویش را تنظیم کنند و مفاد آن را پنهان نگاه دارند[3].

[1]. ساواتیه ، قلم خوردگی های وصیت نامه ، فهرست 1923 ، ص 593 .

 

[2].  دیوان کشور ، 13 نوامبر 1872 : دالوز 72 . 1 138 . سیری 71 . 1 ، 122.

 

[3]. کاتوزیان، ناصر، 1389، وصیت در حقوق مدنی ایران، انتشارات دانشگاه تهران، چاپ دوم، ص190.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

آثار حقوقی امضا، مهر و اثرانگشت در حقوق مدنی و تجارت