گفتمان شبیه سازی

گاهی خبرنگاران سعی می کنند تا به منظور جلب توجه بیشتر از طرف مخاطب به نحوی واقعه ی مهمی را به خاطر مخاطب بیاورند و با مشابه انگاری واقعه رخ داده با اتفاقی که قبلا رخ داده است بر ارزش خبری گزارش خود بیافزایند. به این منظور از از تیترهای مربوط به جرایمی استفاده می شود که افکار عمومی را به شدت متوجه خود کرده است و طوری گزارش داده می شود که گویی حادثه گذشته تکرار شده است. این اقدام موجب می شود فضای رسانه ای که قبلا ایجاد شده مورد استفاده خبر نگاران قرار گیرد . این روش نمونه بارز برجسته سازی در بازنمایی رسانه ای است. استفاده از عناوین ((بیجه تجریش))[1]، ((خفاش شب کرج))[2]،((خفاش شب های زمستان تهران)) و ((خفاش جنایتکار))به این منظور انجام گرفته است. در این گزارش ها خبرنگاران سعی دارند تا با بیان خصوصیات مشترک این پرونده ها با پرونده هایی که در زمان گذشته جنبه ی رسانه ای پیدا کرده اند ارزش خبری گزارش خود را افزایش دهند.این گزارش ها با توجه به وجود زمینه آن در بین مخاطبین از گذشته با استقبال آنان نیز رو به رو می شود.

 

مبحث دوم : افزایش نرخ جرایم

تاثیر های بازنمایی رسانه ای جرم بر نرخ جرم در جامعه بستگی به عوامل گوناگونی دارد. رسانه ها در بازنمایی رسانه ای جرایم ممکن است موجب تضعیف عواملی شوند که به عنوان مانع در سر راه ارتکاب جرم قرار دارند.  مقصر و اهمال گر معرفی کردن نیروهای پلیسی و انتظامی جزء نکاتی است که منجر به افزایش ارزش خبری شده و رسانه ها به شدت بر روی ان تمرکز می کنند.

این در حالی است که نیرو های پلیس جزء نهاد های بیرونی کنترلی و موثر در  پیشگیری از وقوع جرم هستند. نمایش ناکارآمدی دستگاه عدالت کیفری و زیر سوال بردن انسجام ، بی طرفی یا کارآیی و اثر بخشی آن باعث تضعیف مشروعیت نهاد های عدالت کیفری و کاهش همکاری مردم با پلیس و دستگاه قضایی می شود و با کاهش هزینه ی ارتکاب جرم و احتمال دستگیری ، افراد مستعد بزه کاری با خیال آسوده تری مرتکب جرم می شوند.[3]برخی از اقدامات رسانه ها نیز موجب فراهم شدن زمینه مناسب برای ارتکاب جرم می شود. مهمترین این زمینه ها را در دو گفتار بررسی می کنیم.

 

گفتار اول: آموزش شیوه های ارتکاب جرم

در خصوص مثبت یا منفی بودن اثر بازنمایی رسانه ای جرم در نرخ جرایم اختلاف نظر وجود دارد.برخی به جنبه پیشگیرانه انعکاس جرایم در رسانه ها از طریق آگاهی بخشی به بزه دیدگان بالقوه و ارایه راهکارهای پیش گیری از جرم معتقدند . از نظر این گروه از افراد مشاهده ارتکاب جرم و چگونگی آن در رسانه ها توانایی افراد جامعه را در مقابله با بزه دیده شدن افزایش می دهد. در مقابل گروه دیگری از دانشمندان معتقدند که بازتاب جرایم در رسانه ها موجب آموزش شیوه های ارتکاب جرم به سایر افراد مستعد ارتکاب جرم و بزهکاران احتمالی آینده می گردد .[4]این آموزش می تواند ناظر بر بیان کاستی های قانونی ، یادگیری شیوه های جدید ارتکاب جرم با استفاده از فن آوری جدید و نقاط ضعف یا قوت دستگاه عدالت کیفری باشد. نمونه بارز این تاثیر در پرونده ی اندریا پیتز در امریکا مشاهده می شود.

در این پرونده متهمه که ساکن حومه شهر هوستن امریکا و یک زن 36 ساله به نام اندریا پیتز بود در طول هفت سال پنج کودک به دنیا آورده بود و در غیاب شوهرش هر پنج کودک خود را یکی پس از دیگری در وان حمام فرو برد و خفه کرد و سپس اجساد آنها را روی تخت خواب کنار هم گذاشت و به شوهرش تلفن کرد که باید فورا به خانه برگردد. روان پزشکان در نخستین روز این عمل را به حساب افسردگی خاص که چنین زنانی پس از زایمان چهارم و پنجم به آن مبتلا می گردند گذاردند ولی دو روز بعد پس از بازرسی دقیق منزل ، جعبه ای حاوی ده ها خبر بریده شده از روزنامه ها مربوط به قتل بچه ها توسط مادرانشان که در دو سال اخیر چاپ شده بود به دست آوردند و به این ترتیب این جنایت به حساب روزنامه های امریکایی گذاشته شد.[5] در این پرونده مجرم با الگو برداری از شیوه های ارتکاب جرم که در رسانه ها بازتاب داده می شده جرم خود را مرتکب شده است.

 

[1] Www.aftab. ir

[2]Www.aftab. ir – 1390/2/18

فرجیها ، محمد –بازتاب رسانه ای جرم – ص80 [3]

  • –همان منبع – ص78[4]

[5]– کیانی زاده ، نوشیروان – روزنامه نگارانی که قاتل و مجرم می سازند- مجله گزارش- تیر 80 – شماره – 74-ص 52

لینک جزییات بیشتر و دانلود این پایان نامه:

تاثیر رسانه ای شدن پرونده های کیفری بر رسیدگی قضایی