انواع طلاق

در این مبحث به بررسی موارد اشتراکی طلاق خلع و بائن و متفرعات آن، بین دو مذهب می‌پردازیم. تفاوت طلاق بائن و رجعی در این موضوع است که زنى كه به طلاق بائن مطلّقه مى‌شود از همان لحظه وقوع طلاق پيوند زناشوئى ميان او و شوهرش گسسته و نتيجتا كليّه احكام مترتّبه بر زوجيّت نيز مرتفع مى‌شود، از جمله:

الف) زن مطلّقه استحقاق نفقه ندارد، مگر آنكه حامله باشد.

ب) رابطۀ توارث ميان آنها برقرار نيست.

ج) مرد مى‌تواند در ايّام عدّه با خواهر او ازدواج كند.

د) اختيار او كاملا بدست خودش است و لازم نيست در اعمال و رفتارش از زوج استيذان نمايد.

گفتار اول: طلاق رجعی

همه فقهای مذاهب اسلامی در تعریف طلاق رجعی سخنی یکسان دارند. طلاق رجعی طلاقی است که مرد در مدت رجوع می‌تواند رجوع به زن نماید.[1]

به عبارت دیگر طلاقی که بائن نباشد رجعی است. زنى كه به طلاق رجعى مطلّقه مى‌شود، تا مدت اتمام عده وی، رابطه و پيوند زناشوئى ميان وى و شوهرش منقطع نمى‌گردد، و به اصطلاح فقهى مطلّقه رجعيه، در حكم زوجه است و بنابراين:

الف) زن استحقاق نفقه دارد.

ب) توارث ميان آنها برقرار است.

ج) مرد نمى‌تواند در ايّام عدّه با خواهر او ازدواج كند.

د) در خروج از منزل بايد از شوهر استيذان نمايد و در غير اين صورت ناشزه محسوب مى‌شود. و بالاخره كلّيۀ احكامى كه بر زوجه دائمه مترتّب است، بر او نيز مترتّب خواهد بود.

ماده1148قانون مدنی می‌گوید: «در طلاق رجعي براي شوهر در مدت عده حق رجوع است».

و در خصوص شرایطی که باید احراز شود تا اینکه شوهر بتواند رجوع کند باید گفت، این شرایط که مورد اتفاق فقهای حنفی و امامی است، عبارت‌اند از:

الف: مدخوله بودن

ب: بذل مال نکرده باشد(خلع نباشد).

ج: ثلاثه نباشد.[2]

گفتار دوم: طلاق بائن

در این بخش در خصوص موارد اشتراکی پیرامون طلاق بائن سخن گفته خواهد شد.

ا: تعریف

در طلاق بائن بر خلاف طلاق رجعی، مرد نمی تواند اقدامی برای بازگشت زنش داشته باشد.به این معنا که علقه زوجیت کاملا گسسته می‌شود. در صورتی که خواهان برگرداندن زنش باشد باید حتماً او را طبق تشریفات قانونی و شرعی دوباره به عقد خود در آورد. یکی از آثار مهم طلاق بائن جدایی کامل دو همسر از یکدیگر است و در اثر این طلاق زن و شوهر به کلی از هم جدا شده و مرد می‌تواند بی اجازه دادگاه ازدواج کند. در این طلاق هیچ تکلیفی هم به پرداخت نفقه به زن سابق خود ندارد. در این نوع طلاق زن ومرد از هم ارث نمی‌برند و زن باید خانه شوهر را بعد از طلاق ترک کند و اگر عده نداشته باشد میتواند بلافاصله ازدواج کرده و اقامتگاه و نام خانوادگی واقعی خود را استفاده کند. یعنی می‌تواند به دلخواه خود زندگی کند.

مادّه 1144 قانون مدنى می‌گوید: «در طلاق بائن براى شوهر حق رجوع نيست». این ماده خود به نوعی تعریفی کلی از طلاق بائن است.

[1] وَ رَجْعِيٌّ وَ هُوَ لِلْمُطَلِّقِ فِيهِ الرَّجْعَةُ رَجَعَ أَوْ لَا. عاملى، شهيد اول، محمد بن مكى، اللمعة الدمشقية في فقه الإمامية، ص۱۹۳.

ينقسم الطلاق إلى رجعي و بائن، و اتفقوا على ان الطلاق الرجعي هو الذي يملك فيه الزوج الرجوع إلى المطلقة ما دامت في العدة، سواء أ رضيت أم لم ترض، مغنيه، محمد جواد، الفقه على المذاهب الخمسة، ج۲، ص۴۱۸.

[2] من شرطه ان تكون المرأة مدخولا بها، لأن المطلقة قبل الدخول لا عدة لها، لقوله تعالى في الآية 49 من سورة الأحزاب يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا نَكَحْتُمُ الْمُؤْمِناتِ ثُمَّ طَلَّقْتُمُوهُنَّ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَمَسُّوهُنَّ فَما لَكُمْ عَلَيْهِنَّ مِنْ عِدَّةٍ تَعْتَدُّونَها. و من شرط الطلاق الرجعي ايضا ان لا يكون على بذلك مال، و ان لا يكون مكملا للثلاث. مغنيه، محمد جواد، الفقه على المذاهب الخمسة، ج۲، ص۴۱۸.

يشترط في الرجعة خمسة شروط، وهی: ۱- وأن لا يكون ثلاثا. ۲- وأن لا يكون واحدة بعوض، سواء كان بلفظ الخلع ونحوه، أو بلفظ الطلاق. ۳-  وأن لا يكون واحدة قبل الدخول. ۴- وأن لا يكون واحدة موصوفة أو مشبهة بما يفيد البينونه. ۵- وأن لا يكون كناية من الكنايات التي يقع بها الطلاق البائن بالنية أو بقرينة الحال. جزیری، عبدالرحمن، الفقه علی المذاهب الاربعه، ج۴، ص۳۸۱.

لينک جزييات بيشتر و دانلود اين پايان نامه:

نکاح و طلاق در فقه حنفی و امامیه